Romuald Traugutt
Ostatni dyktator powstania styczniowego, stracony na stokach Cytadeli w 1864 roku - jeden z symboli oporu.
Historia
Słynni więźniowie X Pawilonu
Przez cele X Pawilonu przeszło ponad 40 000 osób. Wśród nich byli przywódcy powstań, działacze niepodległościowi i politycy, których nazwiska znamy z podręczników historii.
- Aktualizacja
- 23 czerwca 2026
- Opiekun
- Redakcja portalu
Więzienie polityczne w sercu twierdzy
X Pawilon był więzieniem śledczym dla więźniów politycznych. W czasie jego działania osadzono tu ponad 40 000 osób - od uczestników powstań po działaczy niepodległościowych i rewolucyjnych. Wielu skazywano na śmierć, zsyłkę na Syberię lub ciężkie więzienie, a egzekucje odbywały się na pobliskich stokach, przy późniejszej Bramie Straceń.
Najbardziej znani więźniowie
Józef Piłsudski
Działacz niepodległościowy i późniejszy Naczelnik Państwa, więziony w X Pawilonie za działalność konspiracyjną.
Roman Dmowski
Czołowy polityk obozu narodowego, osadzony w Cytadeli na przełomie XIX i XX wieku.
Stefan Okrzeja
Młody działacz rewolucyjny PPS, stracony przy Bramie Straceń w 1905 roku.
ks. Piotr Ściegienny
Ksiądz i działacz chłopski, więziony za przygotowywanie powstania ludowego.
Gustaw Ehrenberg
Poeta i konspirator, jeden z więźniów politycznych okresu zaborów.
Chronologia represji
1864
Egzekucja Romualda Traugutta i czterech członków Rządu Narodowego na stokach Cytadeli (10 sierpnia).
1886
Egzekucja działaczy I Proletariatu - jedna z pierwszych egzekucji socjalistów w Królestwie Polskim.
1887
Przez X Pawilon przechodzi młody Józef Piłsudski, skazany następnie na zesłanie na Syberię.
1905
Egzekucja Stefana Okrzei, działacza PPS, przy Bramie Straceń podczas rewolucji 1905 roku.
Archiwalne obrazy
1885
1934
1934
1934Dlaczego to miejsce jest ważne
Lista więźniów X Pawilonu pokazuje, że przez tę samą instytucję przeszli ludzie z różnych, często przeciwnych sobie obozów politycznych. To czyni Cytadelę jednym z najważniejszych miejsc pamięci o XIX-wiecznych represjach i o cenie, jaką płacono za działalność niepodległościową. Wizytę w Muzeum X Pawilonu warto połączyć ze spacerem do Bramy Straceń.